Gerb Bayroq Madhiya Davlat mukofotlari Bosh sahifa Mobil versiya Sayt xaritasi Forum
Хоразм вилоят хокимлиги расмий веб сайтига хуш келибсиз!   Click to listen highlighted text! Хоразм вилоят хокимлиги расмий веб сайтига хуш келибсиз!
Матнни тинглаш!
0(362) 223-00-18
Ish tartibi 900 - 1800
  • xorazm.uz

    Yurtboshimizning tabiri bilan aytganda, Xorazm «O‘zbek davlatchiligining ilk tamal toshi qo‘yilgan muqaddas zamin!». Insoniyat tamadduni o‘choqlaridan hisoblanmish bu ko‘hna yurtdan ne-ne buyuk allomalar, qomuschi olimlar, ahli donishlar, avliyo-anbiyolar yetishib chiqgan.

  • xorazm.uz

    Istiqlol tufayli yurtimizdagi qadim shaharlar va qal’alar, madaniyat o‘choqlarini ko‘rish, ziyorat qilish uchun yetti iqlimdan kelayotgan sayyohlarning soni yildan-yilga oshmoqda. Jahon bizning mo‘tabar yurtimizni ko‘rishga orzumand!

  • xorazm.uz

    2017-2018 yillarda Xorazm viloyati sanoati salohiyatini rivojlantirish dasturi amaliyotga allaqachon tatbiq qilinayotgan ulkan qurilishu ta‘mirlash, eng zamonaviy asbob-uskunalar keltirish, kerakli mutaxassislarni o‘qitish, o‘rgatish jarayoni jadal yo‘lga qo‘yildi.

  • xorazm.uz

    Xalqimiz dasturxonining fayziyobligi, bozorlarimizning to‘kinligiyu oziq-ovqat mahsulotlarining serobligi, arzonligi, bir so‘z bilan aytganda yurtimiz farovonligi bobodehqonlarimizning mehnati mahsulidir. Xorazm voxasi qishloq xo‘jaligi soxasida xam yetakchilardan hisoblanadi.

Fotoalbom

» Barcha fotoalbomlar

Videoteka

» Barcha video fayllar

Tarix

Хоразм: Кеча ва бугун
Хоразм ўзининг қадим тарихи, бой маданиятига эга бўлган Ўзбекистондаги эътиборга молик ҳудудлардан биридир. Инсониятнинг илк ёзма ёдгорликларидан бири ҳисобланган зардуштийликнинг муқаддас китоби “Авесто” шу диёрда яратилган. Бундан уч минг йиллар илгари ҳам Хоразмнинг ўз ёзуви мавжуд эди. Батафсил...


Хоразм ҳақида битиклардаги илк ёзувлар. ДОРО I нинг Беҳсутун битиги
(ерамиздан аввалги 521-486 йиллар)

Ушбу битик Карманшоҳ яқинидаги денгиз сатҳидан 152 метр юқорироқда бўлган Беҳсутун қоясига ўйиб ёзилган. Битикнинг юқорисида улкан барелеф мавжуд. Унда тўққиз нафар шоҳ ва уруғларнинг бошлиқлари қўллари боғланган ва бўйинларига сиртмоқ солинган ҳолда Доронинг олдида тургани тасвирланган. Уларнинг ўнинчисининг устига шоҳ оёғини қўйиб турибди. Битик беш устун ва 414 сатрдан иборат. У уч тилда битилган (елам, бобил ва эски форс тилларида). Батафсил...



AFSONAGA AYLANGAN QAL’A
20.12.2014

Yurtimiz ko‘hna obidalari, qadimiy qal’alari hamda boy ilmiy merosi bilan dunyoga mashhur. Jumladan, Xorazm vohasidagi ko‘plab nomoddiy-madaniy ob’ektlar jahon ahlini hayratga solib kelmoqda.
 Tarixning shahodat berishicha, Xorazm azaldan ming qal’a vatani, Kanxa — buyuk kanallar, ariqlar o‘lkasi, deb atalgan. Manbalarda Amudaryoning har ikki sohilida 12 ming qal’a-qo‘rg‘onlar bo‘lganligi yozib qoldirilgan. Shulardan yuzga yaqini hozirgacha saqlanib kelinadi.
Bugungi kunda Xiva, Qal’ajiq va Hazorasp kabi 18 ta tarixiy qal’a davlat muhofazasiga olingan bo‘lib, ularga sayyohlarni jalb qilishga qaratilgan ijobiy ishlar amalga oshirilayapti.



Mazkur inshootlarning eng qadimiysi Hazorasp qal’asidir. U 3 ming yillik tarixga ega. O‘rta asr manbalarida ushbu qala-shahar haqida ko‘plab ma’lumotlar uchraydi. Jumladan, At-Tabariyning yozishiga qaraganda, Hazorasp VIII asrda Xorazmning uchta yirik shahridan biri bo‘lgan. Shuningdek, X-XIII asrlarda bitilgan manbalarda keltirilishicha, qal’a devori juda mustahkam, atrofi xandak bilan o‘ralgan, zabt etish qiyin bo‘lgan shaharlardan biri sifatida ta’riflanadi.
Hazorasp qal’asi Yer yuzining mumtoz shaharlari Memfis, Bobil, Rim, Afina, Quddus, Marv, Samarqand, Buxoro, Xiva kabi qadimiydir.
O‘tmishda Hazorasp Buyuk Ipak yo‘lidagi gavjum savdo shahri, ulug‘ allomalar al-Xorazmiy, Beruniy, Ibn Sino, Najmiddin Kubroning qadami tekkan, Javhariy, Sakkokiy, Ja’far Hazoraspiy, Husayn Karvakiy, Odina Muhammad kabi allomalar yetishib chiqqan tabarruk maskandir.
Mazkur inshoot haqidagi dastlabki yozma ma’lumotlar Abu Rayhon Beruniyning “Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarida ham keltirilgan. Qolaversa, 1219 yili Hazoraspda bo‘lgan arab sayyohi Ibrohim ibn Yoqut quyidagilarni yozib qoldirgan: “Bu olib bo‘lmaydigan qal’a va juda chiroyli shahar. Uning atrofini orolcha kabi suv o‘rab turadi. Qal’aga kirish uchun birgina yo‘lak bor va u ham Xorazm tarafidan qilingan. U tekis yerda joylashgan, bozorlari va savdogarlari ko‘p. Aholisi boy-badavlat”.
Hazorasp qal’asining devorlari 7 marta buzilib, qaytadan qurilgan. Unga turli talafotlar, vaqt, zamon va tabiat o‘z hukmini o‘tkazgan. Yodgorlik sharqiy tomondan keng xandaq bilan o‘rab olingan. Devorning qalinligi 7-8 metrni tashkil etib, balandligi 6-14 metrga yetadi. Hozir shaharning Shimoliy devorida 7 ta, Janubida 6 ta, G‘arbida 4 ta va Sharqida bitta himoya minoralari ko‘rinib turadi. Qadimda janubiy devorning o‘rtasida balandligi 16 va eni 8 metrdan iborat g‘ishtin darvoza bo‘lgan.
Ushbu imoratni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan rus etnografi A. Kun (1873 yil) saroy xonalarining ganch bilan ishlangani, shaharda maktab va madrasalar, 400 ga yaqin katta-kichik do‘kon-rastalar borligi, juma hamda yakshanba kunlari bozor gavjum bo‘lishi haqida yozgan.
Manbashunos olimlar Hazorasp atamasi manosini turlicha tariflaydilar. Xalq orasida tarqalgan rivoyatlarda Hazorasp – “Ming ot” yoki “Ming otliqlar diyori” sifatida talqin etiladi. Ba’zi tadqiqotchilar shahar nomini xazar va os qabilalari nomi bilan izohlashga harakat qilganlar. Bularning barchasi Hazorasp qalasining qadimiyligi hamda ko‘hna Xorazm madaniyati tarixida o‘zining munosib o‘rniga ega bo‘lganligidan dalolatdir.
Bugungi kunda Hazoraspda Xorazm Mamun akademiyasining ilmiy xodimlari ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishmoqda. Istiqbolda Hazorasp qalasini yanada mukammal o‘rganish, kelajak avlod vakillariga yanada qiziqarli malumotlarni yetkazish muhim vazifalarimizdan biridir.
Albatta, yurtimizning barcha hududida bo‘lgani kabi Hazorasp qalasini tarixiy muzey-qo‘riqxonaga aylantirish va unga xorijlik mehmonlarni jalb qilish borasida ulkan ishlar amalga oshirilayapti. Binobarin, madaniy qadriyatlarimizni tiklash va targ‘ib etish barkamol avlodni tarbiyalashda, yoshlarimizda yuksak milliy g‘urur va iftixor tuyg‘ularini shakllantirishda muhim vositadir.

Bahrom SA’DULLAEV.
Xorazm Ma’mun akademiyasi
katta ilmiy xodimi.
“Xalq so‘zi” 19 dekabr, 2014 yil № 245 (6175)